Актуальныя змены ў парадку правядзення культурна-відовішчных мерапрыемстваў абмеркавалі ў прэс-клубе рэдакцыйна-выдавецкай установы “Культура і мастацтва”. Падставай для размовы з’явіліся вынікі ўступлення ў сілу пастановы Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 22 жніўня 2025 года № 454 “Аб рэестры арганізатараў культурна-відовішчных мерапрыемстваў”.
У студыі прысутнічалі намеснік начальніка ўпраўлення дзяржаўных спецыяльных культурных мерапрыемстваў Міністэрства культуры Васілій Галаван, загадчык сектара па культурна-масавай і вучэбна-выхаваўчай рабоце УП “Санаторый «Беларусачка»” Вераніка Амбразевіч і музычны прадзюсар, генеральны дырэктар кампаніі ТАА “Галасы бай” Ягор Кан.
ПРАВАВЫЯ АСНОВЫ І ПАНЯЦІЙНЫ АПАРАТ
Васілій Галаван адзначыў, што пастанова № 454 прынята ў мэтах удасканалення арганізацыі правядзення культурна-відовішчных мерапрыемстваў з удзелам беларускіх або замежных выканаўцаў і ўрэгулявання пытанняў выключэння неабгрунтаванага пасярэдніцтва. Дакументам устаноўлены патрабаванні як да падачы дакументаў, так і да асаблівасцяў арганізацыі мерапрыемстваў у цэлым, а таксама да саміх арганізатараў.
Базавым арыенцірам для разумення сутнасці змяненняў застаецца Кодэкс Рэспублікі Беларусь аб культуры, дзе даецца дакладнае вызначэнне культурна-відовішчнага мерапрыемства. Згодна з ім гэта культурнае мерапрыемства з публічным выкананнем вынікаў творчай дзейнасці калектывамі мастацкай творчасці або асобнымі творчымі выканаўцамі. Да такіх мерапрыемстваў адносяцца спектакль, канцэрт, прадстаўленне і іншыя культурныя мерапрыемствы. Да “іншых культурных мерапрыемстваў” могуць быць аднесены фестывалі, святы, юбілеі, тэатралізаваныя шэсці, карнавалы, цыркавыя прадстаўленні, шоу, батлы і г.д.
Крытычна важным з’яўляецца той факт, што калі праграма ўключае публічнае выкананне вынікаў творчай дзейнасці, то яно аўтаматычна адносіцца да культурна-відовішчных. Гэта правіла дзейнічае незалежна ад узроўню прафесіяналізму выканаўцаў, месца правядзення мерапрыемства, наяўнасці або адсутнасці камерцыйнай выгады. Да асобных выканаўцаў аднесены акцёры, музыканты-інструменталісты, вакалісты, артысты цырка, артысты арыгінальнага жанру і іншыя асобы, якія публічна прадстаўляюць вынікі творчай дзейнасці.
Правядзенне мерапрыемстваў у не прызначаных спецыяльна для гэтага месцах, пад адкрытым небам або ў памяшканнях ажыццяўляецца ў адпаведнасці з заканадаўствам аб масавых мерапрыемствах.
РЭЕСТР АРГАНІЗАТАРАЎ: ПАРАДАК УКЛЮЧЭННЯ
Васілій Рыгоравіч дэталізаваў, хто прызнаецца арганізатарам культурна-відовішчнага мерапрыемства. Імі з’яўляюцца юрыдычныя асобы, зарэгістраваныя ў Рэспубліцы Беларусь, гэта значыць суб’екты культурнай дзейнасці, па рашэнні якіх праводзяцца мерапрыемствы альбо ажыццяўляецца іх арганізацыя, фінансаванне ці іншы ўдзел. Усе такія арганізатары падлягаюць абавязковаму ўключэнню ў рэестр, які фарміруецца і вядзецца Міністэрствам культуры.
Для ўключэння ў рэестр неабходна накіраваць у Міністэрства культуры пакет дакументаў у адпаведнасці з патрабаваннямі пастановы № 454. Іх разглядам займаецца Рэспубліканская экспертная камісія. Яна афармляе пратакол, на падставе якога Міністэрства культуры прымае рашэнне аб уключэнні арганізатара ў рэестр або аб адмове. Апавяшчэнне аб прынятым рашэнні накіроўваецца заяўніку пісьмова.
Асаблівую ўвагу Васілій Галаван надаў патрабаванню аб тым, што від дзейнасці ў арганізацыі культурна-відовішчных мерапрыемстваў для ўключанага ў рэестр суб’екта павінен быць асноўным. Пры разглядзе пакета дакументаў заяўнік павінен прадаставіць інфармацыю аб выніках правядзення ім культурна-відовішчных мерапрыемстваў. То-бок як ён сам праводзіў гэтыя мерапрыемствы, а не быў заказчыкам.
ГАСТРОЛЬНАЕ ПАСВЕДЧАННЕ
Наступны крок для арганізатара пасля прыняцця рашэння аб правядзенні мерапрыемства — атрыманне пасведчання на права яго арганізацыі і правядзення. Гэты дакумент выдаецца мясцовымі органамі ўлады на тэрыторыі правядзення імпрэзы. Арганізатар звяртаецца ў структурнае падраздзяленне мясцовага выканаўчага і распарадчага органа абласнога ўзроўню, пасля чаго праводзіцца працэдура разгляду і выносіцца рашэнне.
Пры гэтым існуе шэраг выпадкаў, калі атрыманне такога пасведчання не патрабуецца. У іх ліку мерапрыемствы, што праводзяцца па рашэнні Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, Савета Міністраў, рэспубліканскіх органаў дзяржкіравання, мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў.
КАРПАРАТЫЎНЫЯ МЕРАПРЫЕМСТВЫ
Размова таксама ішла пра навагоднія карпаратывы. Васілій Галаван спыніўся на варыянтах дзеянняў для арганізацый, якія стаяць перад выбарам: уносіцца ў рэестр або шукаць іншыя шляхі. Эксперт звярнуў увагу на тэрміны разгляду дакументаў на ўключэнне ў рэестр — 30 рабочых дзён, што для многіх ужо можа аказацца крытычным. У сувязі з гэтым была прапанавана альтэрнатыва — заключэнне дамовы з тымі арганізатарамі, якія ўключаны ў рэестр.
Васілій Рыгоравіч пазначыў і выключэнні, што дазваляюць праводзіць культурна-відовішчныя мерапрыемствы без уключэння ў рэестр. У прыватнасці, гэта датычыцца арганізацый, якія аказваюць паслугі грамадскага харчавання, аздараўлення, санаторна-курортнага лячэння, гасцінічныя паслугі, але толькі пры ўдзеле выканаўцаў, якія з’яўляюцца работнікамі гэтых арганізацый, і ў памяшканнях, якія знаходзяцца ў іх уласнасці, гаспадарчым вядзенні, аператыўным кіраванні або арандуюцца імі на тэрмін не менш за шэсць месяцаў.
“Адзінае, што патрабуецца, — інфармаванне і атрыманне пасведчання”, — удакладніў Васілій Галаван.
Асобна разгледзелі пытанне для дзяржаўных арганізацый. Ім прадастаўлена магчымасць праводзіць культурна-відовішчныя мерапрыемствы без рэалізацыі ўваходных білетаў на сваіх сцэнічных пляцоўках з прыцягненнем выканаўцаў па грамадзянска-прававых дагаворах. Таксама дзяржаўныя арганізацыі могуць праводзіць мерапрыемствы з удзелам толькі сваіх работнікаў або навучэнцаў альбо творчых адзінак, створаных кіраўніком арганізацыі.
“Але ва ўсіх выпадках неабходна, і гэта жорсткае патрабаванне, атрымліваць гастрольнае пасведчанне”, — рэзюмаваў Васілій Галаван. Ён нагадаў, што рэестр арганізатараў існуе з 2022-га і за гэты час перажываў змены, рэгулюючыся рознымі пастановамі. Цяпер, з 6 верасня 2025 года, адзіным кіроўчым дакументам з’яўляецца пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь № 454.
ПРАКТЫКА САНАТОРЫЯ І БІЗНЕСУ
Вераніка Амбразевіч падзялілася станоўчым вопытам і далажыла: “Праграма навагодніх мерапрыемстваў ужо складзеная, размешчана ў Інтэрнэце, на сайце нашага санаторыя”. Дарэчы, праграма ўключае не толькі навагоднюю ноч, але і масавае гулянне 1 студзеня з беларускім пачастункам і каларытам.
Ягор Кан таксама выказаў пазітыўнае стаўленне да новаўвядзенняў, назваўшы рэестр “вялікай магчымасцю”. Яго кампанія прайшла праз усе этапы змяненняў у заканадаўстве.
“Рыхтуючыся да падачы дакументаў неаднаразова, мы збіралі тоўстую папку, каб паказаць свае творчыя напрацоўкі, праекты, мерапрыемствы, канцэрты”, — дадаў ён. На яго думку, уступленне ў сілу новай пастановы палегчыла працу прафесіяналаў, бо з’явіліся адказы на многія пытанні.
ПАЗІТЫЎНЫЯ МОМАНТЫ
Падводзячы вынікі пасяджэння, адмыслоўцы адзначылі, што, нягледзячы на некаторыя складанасці пераходнага перыяду, новы рэгламент закліканы структураваць і зрабіць больш празрыстай сферу арганізацыі культурнага вольнага часу, прапаноўваючы пры гэтым розныя механізмы для легальнай і паспяховай працы як для профільнага бізнесу, так і для іншых устаноў.
Важна, па словах Васілія Галавана, звярнуць увагу на тлумачэнне адкрытага пераліку відаў культурна-відовішчных мерапрыемстваў. Гэта дае арганізатарам прастору для манеўру, але і ўскладае на іх адказнасць за правільную кваліфікацыю сваёй падзеі.
Таксама прадстаўнік міністэрства зрабіў акцэнт на праве дзяржаўных арганізацый праводзіць мерапрыемствы з запрошанымі артыстамі па грамадзянска-прававых дагаворах, але без продажу білетаў, што з’яўляецца важным нюансам для планавання бюджэтных мерапрыемстваў.
Віктар ГАЎРЫШ. Фота Уладзіміра ШЛАПАКА
