Юбілей песні, без якой ужо немагчыма ўявіць “Славянскі базар у Віцебску”, адсвяткавалі ў Доме радыё. Народны артыст Беларусі Леанід Захлеўны раскрыў таямніцу нараджэння легендарнага хіта “Усе кветкі ліпеня”. Разам з успамінамі аўтара гучалі прызнанні і падзякі — ад тых, хто вырас на яго песнях, і тых, хто сёння працягвае іх выконваць. Размова атрымалася жывой, спавядальнай і вельмі цёплай, а фіналам стала мелодыя, якая ўжо 35 гадоў аб'ядноўвае ўдзельнікаў і гасцей Міжнароднага фестывалю мастацтваў.
У ПАТОКУ НАТХНЕННЯ
Звычайна на пытанне аб творчым працэсе кампазітары абыходзяцца агульнымі фразамі, але Леанід Канстанцінавіч быў адкрыты. Ён прызнаўся, што хіт, які сёння ведае кожны жыхар постсавецкай прасторы, пісаўся на адным дыханні.
— Не ўсе песні складаюцца так, як гэтая, — распавёў маэстра. — Я ніколі не ставіў перад сабой задачы напісаць гімн або шэдэўр на стагоддзі. Яе народ абраў сам.
Кампазітар падкрэсліў, што сапраўдная творчасць не цярпіць адкладаў: калі мелодыя не вылятае з душы і адразу не трапляе ў сэрца слухача, яна нічога не значыць.
Асаблівую ролю ў нараджэнні шлягера адыграў дырыжор Міхаіл Фінберг, які прынёс Леаніду Захлеўнаму вершы Алега Жукава.
— Часам дастаткова прачытаць два радкі, каб сэрца затрымцела, — успамінае кампазітар. — Гэтыя радкі самі прасіліся ўверх. Ён адзначыў, што нават цудоўныя вершы не заўсёды здольныя ўцягнуць аўтара ў працэс, але тут адбылося тое самае магічнае супадзенне, калі рытм тэксту ідэальна лёг на музычную думку.
35 ГАДОЎ У ЭФІРЫ
Глеб Лапіцкі, дырэктар фестывалю мастацтваў “Славянскі базар у Віцебску” дадаў у размову кіраўнічую ноту. Ён нагадаў, што “Усе кветкі ліпеня” насамрэч старэйшая за сам “Славянскі базар” — кампазіцыя прагучала яшчэ на фестывалі польскай песні. Аднак менавіта ў Віцебску яна набыла свой вечны дом.
— Гэты музычны твор кожны год адчуваецца як прэм’ера, — адзначыў Глеб Аляксандравіч. — Застаецца вядомая мелодыя, але мы ўвесь час шукаем іншыя гучанні, запрашаем новых артыстаў, эксперыментуем з аранжыроўкамі.
Дырэктар фестывалю прызнаўся, што на працягу многіх гадоў калектыў дазваляе сабе смелыя творчыя эксперыменты з галоўным хітом, і гэта стала магчымым выключна дзякуючы шыраце душы Леаніда Захлеўнага. Кампазітар заўсёды падтрымліваў імкненне арганізатараў удыхнуць у песню новае жыццё.
Сёлета, паводле слоў Глеба Лапіцкага, гледачоў чакае асаблівы сюрпрыз. Над новым чытаннем кампазіцыі працавалі Леанід Шырын і Павел Асіпенка. Яны стваралі аранжыроўку, якая аб’яднае ў адзіным парыве эстраду, фальклор і класіку, наглядна дэманструючы, што фестываль адкрыты для ўсіх жанраў.
ЯК ПАДАРОЖНАЯ ЗОРКА
Кранальным момантам сустрэчы сталі ўспаміны аранжыроўшчыка Леаніда Шырына. Ён распавёў, што яго сувязь з маэстра пачалася тры дзесяцігоддзі таму, калі Леанід Захлеўны, ужо мэтр, падтрымаў аўтара-пачаткоўца. Кампазітар асабіста перадаў песні маладога калегі ў фонд Беларускага радыё і дапамог з запісам у выкананні Ірыны Дарафеевай. Гэты жэст тады стаў для Шырына не проста прафесійным трамплінам, а сапраўдным урокам чалавечнасці — урокам, які ён пранёс праз гады.
— Леанід Канстанцінавіч — чалавек добры, сапраўдны песеннік. Я стараюся рабіць гэтак жа, як ён, уважліва ставіцца да таленавітай моладзі — даваць ім шанц і не праходзіць міма чужога дарунка...
Для Леаніда Захлеўнага важней за ўсё не фармальныя рэгаліі, а жывая сувязь пакаленняў. Ён з гонарам паведаміў, што яго ансамбль “Бяседа”, якому таксама спаўняецца 35 гадоў, прыме ўдзел у канцэрце адкрыцця юбілейнага фестывалю.
Больш за тое, артысты рыхтуюць сумесны нумар з народным калектывам з Омска, выконваючы кампазіцыі на дзвюх мовах — рускай і беларускай.
— Гэта форум аб’яднання душ. Усё гэта наша жыццё. Тут чуецца яго галоўная філасофія: мастацтва не трывае адзіноты, яно сілкуецца шчодрасцю, а сапраўдны майстар заўсёды памятае тых, хто калісьці працягнуў яму руку, і сам становіцца апорай таму, хто ідзе следам.
ПРА ГАЛОЎНАГА НАСТАЎНІКА
Гваздом сустрэчы стала з’яўленне заслужанай артысткі Беларусі Ірыны Дарафеевай. Яна прызналася, што ведае Леаніда Захлеўнага з 15 гадоў і лічыць яго легендай. Кар’ера Ірыны Аркадзьеўны пачыналася менавіта з кампазіцый мэтра, і зорка з асаблівай цеплынёй назвала яго бацькам у творчасці.
— Для Леаніда Канстанцінавіча важна, каб кожная сустрэча пакідала святло, — распавяла спявачка. — Не выпадкова з’явілася песня, якую я ўзяла сабе як самую родную. Я нарадзілася на Купалу, люблю ліпень і Віцебск, таму гэтая тэма прарасла ўва мне каранямі.
Ірына Аркадзьеўна расказала, што часта запрашае маэстра ў Беларускі ўніверсітэт культуры і мастацтваў, дзе ён узначальвае дзяржаўную камісію. Студэнты-вакалісты рыхтуюцца да іспытаў з асаблівым трапятаннем, ведаючы, што іх слухае сам Захлеўны.
У сваю чаргу, кампазітар назваў Ірыну “багіняй беларускай сцэны” і адной з найлепшых выканаўцаў той самай “ліпеньскай” песні. Шчырую атмасферу падтрымаў незвычайны эксперымент — хорам, усёй студыяй, праспявалі несмяротны хіт, а саліравала заслужаная артыстка Беларусі.
Творчая сустрэча завяршылася калектыўным выкананнем, што сцерла межы паміж сцэнай і залай. За 35 гадоў “Славянскі базар” стаў не толькі пляцоўкай для канцэртаў — месцам сілы для мільёнаў. І, як адзначыў Леанід Захлеўны, галоўнае, каб песня “на крылах ляцела ўверх і трапляла ў душы”.
Калі палічыць усіх артыстаў, якія калі-небудзь выходзілі на сцэну з гэтым шлягерам, колькасць пераваліць за мільён адзінак. Але важнейшае тое цяпло, якое мэтр і яго калегі дораць гледачам. Дзякуючы такім людзям музычная гісторыя Беларусі гучыць галасамі, поўнымі жыцця і любві да роднай зямлі.
Ірына СЛІЖЭЎСКАЯ. Фота аўтара
